Ο καρκίνος του παχέος εντέρου και ορθού είναι ο 3ος πιο συχνός καρκίνος παγκοσμίως και ο 2ος καρκίνος σε θανάτους στην Ευρώπη. Ένα ανησυχητικό γεγονός είναι η αύξηση των περιπτώσεων καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού σε ηλικίες νεότερες των 50 ετών στην Ευρώπη. Η πλειονότητα των περιπτώσεων αφορά τις ηλικίες μεταξύ 40-49 ενώ η μεγαλύτερη αύξηση αφορά νεότερες ηλικίες από 20-29 ετών.
Σύμφωνα με επιδημιολογικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης μεταξύ 2018-2022 καταγράφηκαν σαφής μείωση τόσο στις νέες περιπτώσεις καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού -από 370.000 στις 362.000- όσο και στους θανάτους οφειλόμενους στη νόσο αυτή – από 170.000 στις 161.000. Αυτή η μείωση έδειξε ότι η εισαγωγή εθνικών προγραμμάτων πρόληψης, τα οποία καλύπτουν άνω των 120 εκατομμυρίων Ευρωπαίων πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οδήγησε σε σταθερή μείωση των νέων περιπτώσεων αλλά και στους θανάτους οφειλόμενους σε αυτή τη νόσο.
Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης
Παρ ’όλα αυτά, στη χώρα μας και στο ίδιο διάστημα η συχνότητα του καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού αυξήθηκε (από 7319 στις 7859) όπως και οι οφειλόμενοι σε αυτόν θάνατοι (από 3430 στις 3764). Η εισαγωγή του εθνικού προγράμματος πρόληψης για τον καρκίνο του παχέος εντέρου και ορθού (Προλαμβάνω) το 2024 για άτομα ηλικίας 50-69 ετών αποσκοπεί στην μείωση της συχνότητας της νόσου αλλά και της θνητότητας. Αυτή βασίζεται σε ένα τεστ κοπράνων που ανιχνεύει μη ορατό αίμα (αιμοσφαιρίνη) στα κόπρανα. Εφόσον το τεστ είναι θετικό πρέπει να διενεργείται κολονοσκόπηση, δηλαδή η ενδοσκοπική (με εύκαμπτη κάμερα) εξέταση του παχέος εντέρου και του ορθού. Μέχρι σήμερα, 2 χρόνια μετά την έναρξη του εθνικού προγράμματος πρόληψης έχουν διενεργηθεί περισσότερα από 1.000.000 τεστ και περισσότερες από 38.000 κολονοσκοπήσεις.
Γιατί είναι σημαντική η πρόληψη;
Ένα από τα μεγάλα οφέλη της πρόληψης είναι η διάγνωση σε πρώιμο, δηλαδή αρχικό στάδιο. Όταν ο καρκίνος του παχέος εντέρου και ορθού διαγνωσθεί σε αρχικό στάδιο οι πιθανότητες επιβίωσης στα πρώτα 5 χρόνια είναι 90%. Αυτό σημαίνει ότι αν νοσήσουν 100 άτομα με καρκίνο του παχέος εντέρου και ορθού και έχουν διαγνωσθεί σε αρχικό στάδιο τότε οι 90 θα ζουν στα 5 χρόνια μετά τη διάγνωση. Αυτό αποτελεί ένα εξαιρετικά υψηλό ποσοστό επιβίωσης από τη νόσο. Εφόσον ο καρκίνος δεν επανεμφανισθεί στα 5 χρόνια από τη διάγνωση τότε θεωρείται ότι έχει θεραπευθεί.
Παράγοντες κινδύνου
Μία πολύ σημαντική παράμετρος του καρκίνου του παχέος εντέρου και ορθού, η οποία πρέπει να αναδειχθεί με καμπάνιες σε εθνικό επίπεδο, είναι οι παράγοντες κινδύνου. Οι περισσότεροι από τους παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον μοντέρνο τρόπο ζωής και συνδέονται με την αύξηση περιπτώσεων καρκίνου σε νεότερες ηλικίες. Αυτοί οι παράγοντες έχουν να κάνουν κυρίως με όχι υγιείς συνήθειες, όπως το κάπνισμα, η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ καθώς και δίαιτα βασισμένη κυρίως στο κρέας και σε επεξεργασμένες τροφές όπως και σε χαμηλή κατανάλωση φυτικών ινών από πράσινα λαχανικά και φρούτα. Η έλλειψη άσκησης και η παχυσαρκία αποτελούν επίσης παράγοντες κινδύνου.
Σύμφωνα με στοιχεία της Εταιρίας Έρευνας για τον Καρκίνο του Ηνωμένου Βασιλείου περισσότερες από τις μισές νέες περιπτώσεις καρκίνου παχέος εντέρου και ορθού θα μπορούσαν να αποφευχθούν με αλλαγή τρόπου ζωής και διατροφικών συνηθειών.
Προσοχή στα συμπτώματα: A & K
Τα συμπτώματα με τα οποία κυρίως εμφανίζεται ο καρκίνος του παχέος εντέρου και ορθού μπορούν να συνοψιστούν στα γράμματα Α & Κ. Δηλαδή:
- Αίμα στα Κόπρανα
- Αλλαγή (της ρουτίνας) των Κενώσεων
- Κοιλιακό Άλγος (πόνος)
Αν αυτά τα συμπτώματα επιμένουν για περισσότερο από 2-3 εβδομάδες πρέπει να διερευνώνται με κολονοσκόπηση.
Επίσης η Αναιμία (χαμηλός αιματοκρίτης) αντιπροσωπεύει μία παθολογική κατάσταση με την οποία μπορεί να παρουσιαστεί ο καρκίνος του παχέος εντέρου όσο και του στομάχου. Σε αυτή τη περίπτωση πρέπει να γίνεται αρχικά διερεύνηση με γαστροσκόπηση και κολονοσκόπηση, δηλαδή τις ενδοσκοπικές εξετάσεις του στομάχου και του παχέος εντέρου.
Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του πλυθυσμού
Η πρόληψη για τον καρκίνο του παχέος εντέρου και ορθού δεν μπορεί να βασίζεται σε μια μόνο εξέταση, όπως η κολονοσκόπηση, η οποία έχει προστατευτικό ρόλο. Η αποτελεσματική πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου απαιτεί ένα ευρύτερο πλέγμα δράσεων όπου η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του πληθυσμού, πρέπει να έχουν κεντρικό ρόλο.
Η εισαγωγή του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης Προλαμβάνω αποτελεί ένα γεγονός κεφαλαιώδους σημασίας και ήρθε να καλύψει ένα τεράστιο κενό. Όμως χρειάζονται και άλλες δράσεις όπως:
- πολιτικές μείωσης επεξεργασμένων τροφών και κινήτρων για μείωση της παραγωγής αυτών των τροφών που αφορούν την
- ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του πληθυσμού και ιδιαίτερα των νέων, για τους κινδύνους του καπνίσματος, της υψηλής κατανάλωσης αλκοόλ και των επεξεργασμένων τροφών (fast food) καθώς και τα οφέλη της άσκησης και της ελέγχου του σωματικού βάρους
- ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του γενικού πληθυσμού για τα συμπτώματα με τα οποία παρουσιάζεται ο καρκίνος του παχέος εντέρου και ορθού
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού μπορεί να νικηθεί!
