Ο Οκτώβριος είναι ευρέως γνωστός ως ο μήνας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού. Είναι όμως και ο μήνας κατά τον οποίο στρέφουμε την προσοχή μας σε έναν ακόμη σημαντικό και συχνά λιγότερο γνωστό καρκίνο: τον καρκίνο του ήπατος.
Ο ηπατοκυτταρικός καρκίνος (ΗΚ) είναι ο πιο συχνός πρωτοπαθής καρκίνος του ήπατος και αποτελεί τον έκτο σε συχνότητα καρκίνο και τον τρίτο σε αριθμό θανάτων παγκοσμίως.
Η συχνότητα της νόσου ανά γεωγραφική περιοχή είναι: Ασία (72%) , Ευρώπη (10%), Αφρική (8%) και Βόρεια και Λατινική Αμερική (5% έκαστη).
Η συχνότητα της νόσου είναι μεγαλύτερη στους άνδρες από τις γυναίκες (3:1).
Οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση ΗΚ είναι οι λοιμώξεις από τους ιούς της ηπατίτιδας B και C, ή κίρρωση του ήπατος ή στεατοηπατίτιδα από μεταβολική δυσλειτουργία, κληρονομικές νόσοι (αιμοχρωμάτωση, πορφυρία, ανεπάρκεια Alpha-1 αντιθρυψίνης), η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης η κατάχρηση αλκοόλ καθώς και η έκθεση σε αφλατοξίνες (τρόφιμα, φρούτα).
Παράγοντες που ελαττώνουν την συχνότητα ανάπτυξης ΗΚ είναι η θεραπεία της ηπατίτιδας B και C, η χρήση στατινών, ασπιρίνης, καφέ και δίαιτας με λευκά κρέατα, ψάρια, ωμέγα 3 λιπαρά και λαχανικά.
Συμπτώματα
Ο ΗΚ στα αρχικά στάδια δεν προκαλεί κάποια συμπτώματα αν και συμπτώματα μπορεί να υπάρχουν από υποκείμενες καταστάσεις (κίρρωση, ηπατίτιδα κ.λπ.).
Όταν αρχίσουν τα συμπτώματα, τότε συνήθως η νόσος είναι προχωρημένη. Προκαλεί μη αναμενόμενη απώλεια βάρους, ανορεξία, άλγος στο επιγάστριο, διόγκωση ή υγρό στην κοιλιά, ίκτερο.
Διάγνωση
Η διάγνωση της νόσου βασίζεται στην κλινική εικόνα και σε εργαστηριακές εξετάσεις όπως η αξονική και η μαγνητική τομογραφία με χορήγηση σκιαγραφικού. Ο ΗΚ εμφανίζει στις απεικονιστικές εξετάσεις χαρακτηριστική εικόνα στην πρόσληψη και αποβολή του σκιαγραφικού που μπορεί να δώσει την διάγνωση χωρίς βιοψία.
Η αυξημένη Α-Φετοπρωτεϊνη μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την διάγνωση, αν και δεν αποτελεί ειδικό δείκτη. Βιοψία της βλάβης γίνεται σε περιπτώσεις που υπάρχει αμφιβολία για την διάγνωση.
Θεραπεία
Η θεραπεία του ΗΚ εξαρτάται από το στάδιο της νόσου (το μέγεθος του όγκου, τοπική ή μεταστατική νόσος) ,από την λειτουργική κατάσταση του ήπατος και από την συνύπαρξη άλλων ηπατικών νόσων.
Θεραπευτικές επιλογές για ΗΚ που περιορίζεται στο ήπαρ, είναι η χειρουργική αφαίρεση του όγκου, η καταστροφή του με ραδιοσυχνότητες, χημειοεμβολισμό ή ραδιοεμβολισμό και η μεταμόσχευση ήπατος.
Όταν η νόσος δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί, τοπικά χρησιμοποιούμε συστηματικές-στοχευμένες θεραπείες, όπως μονοκλωνικά αντισώματα, αναστολείς τυροσινικής κινάσης και ανοσοθεραπεία.
Το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο σύστημα σταδιοποίησης της νόσου είναι η σταδιοποίηση της Βαρκελώνης που συνδυάζει την έκταση της νόσου με την λειτουργική κατάσταση του ήπατος και του ασθενούς.
Η χειρουργική αφαίρεση του όγκου αποτελεί σημαντική θεραπευτική επιλογή που εξαρτάται από το μέγεθος του όγκου, την ύπαρξη κίρρωσης ή πυλαίας υπέρτασης και γενικά την λειτουργική κατάσταση του εναπομείναντος ήπατος.
Η μεταμόσχευση ήπατος είναι επίσης πολύ σημαντική επιλογή με όφελος στην επιβίωση. Χρησιμοποιείται όταν υπάρχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις και αυστηρά κριτήρια επιλογής.
Οι άλλες τοπικές θεραπείες (καταστροφή με ραδιοσυχνότητες ή μικροκύματα , χημειοεμβολισμός, ραδιοεμβολισμός), χρησιμοποιούνται όταν δεν είναι εφικτή η χειρουργική αφαίρεση ή η μεταμόσχευση. Πολλές φορές συνδυάζονται και με συστηματικές θεραπείες.
Τα τελευταία χρόνια έχουν υπάρξει σημαντικές εξελίξεις όσο αφορά στην συστηματική θεραπεία της μη χειρουργήσιμης νόσου.
Χρησιμοποιούμε στοχευμένες θεραπείες, όπως ανοσοθεραπεία, μονοκλωνικά αντισώματα, αντιαγγειογενετικούς παράγοντες και αναστολείς τυροσινικών κινασών σε διάφορους συνδυασμούς που έχουν αυξήσει τις θεραπευτικές μας επιλογές και έχουν οδηγήσει σε μεγαλύτερο έλεγχο της νόσου και αύξηση της επιβίωσης των ασθενών.
Πρόγνωση
Η πρόγνωση των ασθενών με ΗΚ εξαρτάται από το στάδιο της νόσου ,από την λειτουργική κατάσταση του ήπατος (π.χ. κίρρωση) και έτσι από την δυνατότητα να λάβουν ριζική ή όχι θεραπεία.
Οι ασθενείς με πρώϊμη νόσο και καλή λειτουργία του ήπατος έχουν περισσότερες πιθανότητες για μακροχρόνια επιβίωση.
Αντιθέτως οι ασθενείς με προχωρημένη ή μεταστατική νόσο έχουν χειρότερη επιβίωση.
Συμπέρασμα
Ο ΗΚ αποτελεί σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας παγκοσμίως, είναι μία σύνθετη νόσος γιατί συνδέεται με την χρόνια βλάβη του ήπατος και την κίρρωση από διάφορες αιτίες.
Επιβάλλεται η αναγνώριση των ασθενών υψηλού κινδύνου και η παρακολούθησή τους ώστε να υπάρχει πρώιμη διάγνωση και θεραπεία.
Επίσης, η θεραπεία της ηπατίτιδας B και C συμβάλλει στην ελάττωση του κινδύνου εμφάνισης ΗΚ.
Οι νεότερες θεραπευτικές εξελίξεις και η αναπτυσσόμενη έρευνα μας δίνουν περισσότερα όπλα στην καταπολέμηση της νόσου.
